KỸ THUẬT NUÔI CHỒN NHUNG ĐEN

LỜI NÓI ĐẦU

CHỒN Trung Quốc là loài động vật ăn cỏ quý hiếm, sống hoang dã từng đàn, được chế biến thành thuốc, thực phẩm, da lông, thưởng thức, tẩm bổ sức khỏe. Thịt của nó thơm ngon, hàm lượng dinh dưỡng cao. Theo nghiên cứu của các chuyên gia, thịt CHỒN thuộc loại thực phầm giàu Protein, mỡ ít, hàm lượng colestoron thấp, có chứa 17 loại axit amin và các nguyên tố vi lượng mà cơ thể người cần. Trong 100 gam thịt CHỒN  khi thủy phân thì có đến 19 gam axit amin, đặc biệt là giúp tăng cường sức bền cho con người và hàm lượng axit (tương tự có trong cây thiên môn đông – vị thuốc đông y) tương đối cao. Hàm lượng axit amin nằm trong loại thịt thơm ngon bổ dưỡng này chiếm 17%. Sắc tố đen có tác dụng kháng bệnh, kháng khuẩn, điều tiết cho cơ thể người. Thịt của CHỒN  có rất nhiều công dụng như: tráng dương sinh lực, làm đẹp dung nhan, tăng trí thông minh, lưu thông huyết mạch, nâng cao sức đề kháng; điều trị rất tốt bệnh cao huyết áp và các bệnh tim, não, huyết quản của người già.

CHỒN  là loài động vật ăn cỏ sống thành từng đàn nhỏ đặc trưng; không ăn lương thực của người, chúng chỉ ưa thích các loại cỏ dại, lá cây, quả chín rụng….Nuôi CHỒN  có thể hoàn toàn tận dụng nguồn tài nguyên phong phú này của Việt Nam. Chỉ cần nuôi dưỡng CHỒN  trong thời gian ngắn đã có thể đạt hiệu quả kinh tế cao và hàm lượng dinh dưỡng cao nhờ sắc tố đen tự nhiên của nó. Dùng thời gian rảnh rỗi nuôi từ 5 đến 10 đôi, mà không hề ảnh hưởng đến sản xuất, công việc. Làm chuồng bằng cây gỗ, tre, trúc cao 30 cm, để ở dưới gầm cầu thang hoặc ban công. Chúng sinh sống rất sạch sẽ, vệ sinh, không gây ô nhiễm. Mỗi m² có thể nuôi 10 con trở lên. Mỗi  một con mẹ có thể mang thai từ 4 đến 6 lần/ năm, mỗi lần sinh từ 2 đến 8 con, nếu cứ mang thai liên tục có thể sinh được khoảng 30 con trong vòng một năm. Nuôi 1 đôi CHỒN thu nhập mỗi năm có thể đạt 5triệu. CHỒN  có khả năng kháng bệnh cao, tính thích ứng rộng; điều kiện nuôi dưỡng và nhu cầu kỹ thuật đơn giản; rất thích hợp cho các gia đình ở thành thị, nông thôn nuôi dưỡng, giúp cho cán bộ không còn công tác (nghỉ hưu hoặc mất sức) và khu vực nghèo khó nhanh chóng thoát nghèo.

Những năm gần đây, cùng với việc mức sống của quần chúng nhân dân được nâng cao; ăn ngon, đủ chất, giàu dinh dưỡng, khỏe mạnh đã trở thành nhu cầu mới của người hiện đại. CHỒN  với hương vị đậm đà, đảm bảo đủ dinh dưỡng, hiệu quả chữa bệnh cao đã đáp ứng được nhu cầu của mọi người, chính vì vậy thực phẩm được chế biến từ CHỒN  đã trở thành món ăn mới, thường trực trên bàn ăn.

Thị trường dành cho nuôi và chế biến thực phẩm từ thịt CHỒN  rất rộng, tiềm năng khai thác lớn; là nghề sáng lạn, nhiều hứa hẹn tốt đẹp. Nuôi dưỡng, chế biến và khai thác tổng hợp thịt CHỒN  đã được Bộ Nông Nghiệp Trung Quốc đưa vào hạng mục lớn, trọng điểm sản phẩm mới và ưu tiên. Để đưa CHỒN Trung Quốc nhanh chóng đi trên con đường ngành nghề hóa, quy mô hóa phát triển kinh doanh; công ty TNHH chế biến thực phẩm thịt CHỒN  Kim Sinh huyện Hoành hợp tác với các ban, ngành và chuyên gia có liên quan để nghiên cứu nhằm xây dựng khu nuôi dưỡng, chọn giống ngay tại công ty và cho xuất xưởng hàng vạn đôi CHỒN  giống; trung bình mỗi năm cung cấp ra ngoài thị trường 100 nghìn đôi CHỒN  chất lượng; đồng thời hợp tác rộng rãi với chính phủ các địa phương, tổ chức doanh nghiệp và cá nhân trong việc nuôi dưỡng liên hợp, tiêu thụ, chế biến thịt, khai thác lông da và thương mại quốc tế. Vận dụng chiến lược kinh doanh “quy mô nhỏ, quần thể lớn”, với mô hình “công ty + hiệp hội + cơ sở+ hộ chăn nuôi” cùng bắt tay chung sức khai thác thị trường rộng rãi thực phẩm thịt CHỒN Trung Quốc, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển, mang lại cuộc sống ấm no cho người dân.

Quyển sách này là kết quả của tác giả nghiên cứu thực tế nuôi dưỡng và sinh sản của CHỒN  trong vài năm, cùng với kinh nghiệm của những người đi trước về mặt kỹ thuật nuôi dưỡng, đi sâu tìm hiểu qua sách, báo, tài liệu, văn tự. Đây cũng là tài liệu tham khảo hữu ích cho những ai yêu thích loài động vật này, hy vọng có thể giúp ích họ đạt thành công trong việc nuôi và chế biến thịt CHỒN. Tuy nhiên, do đây là loài vật mới mà các chuyên gia mới nghiên cứu tìm ra trong những năm gần đây nên cần không ngừng hoàn thiện về mặt quy mô và sản xuất. Hoan nghênh các độc giả có những ý kiến đóng góp quý báu, tác giả xin chân thành cảm ơn.

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT

I. Tình hình phát triển của “chồn nhung đen”

CHỒN  có nguồn gốc là động vật hoang dã vùng núi Andes châu Nam Mỹ, sau đó được các chuyên gia nghiên cứu tìm ra giống đen, thuần chủng, vẫn gọi là CHỒN. Năm 1992, Trung Quốc lần đầu tiên phối giống thành công CHỒN, đồng  thời nhân giống rộng rãi. Tháng 10 năm 1999, được mạng truyền thông sản phẩm kỹ thuật mới nông nghiệp toàn quốc đưa vào chương trình giới thiệu trọng điểm. Từ đó, nhiều địa phương trên khắp cả nước đã phát triển nuôi dưỡng, sinh sản; rất nhiều nơi đã nghiên cứu thêm về thành quả khoa học này. Vườn thực vật Quảng Tây là đơn vị sớm nghiên cứu CHỒN; trải qua nhiều năm nghiên cứu nuôi dưỡng, năm 2001 tổ chuyên gia phòng khoa học kỹ thuật Quảng Tây đã được sự đồng ý thành lập của tỉnh. Vì CHỒN  có giá trị dinh dưỡng cao, hương vị thơm ngon, đều được dùng làm thực phẩm hoặc dược phẩm, chúng có nhiều ưu điểm như khả năng kháng bệnh cao, ăn tạp, dễ nuôi. Các nơi như Quảng Tây, Triết Giang, Thượng Hải rất nhanh sau đó đã nuôi dưỡng và nhân giống hành công. Từ tổ nghiên cứu kết quả  CHỒN Quảng Tây, công ty TNHH chế biến thực phẩm CHỒN Đạt Kim Sinh huyện Hoành tỉnh Quảng Tây năm 2000 đã cho ra đời 60 đôi CHỒN  thuần chủng, sau nhiều năm nhân giống, đến cuối tháng 11/2004 đã phát triển với quy mô 60 nghìn đôi, đồng thời đã thu hút 1500 hộ nông dân khu vực lân cận nuôi dưỡng nhân giống, thu nhập của những hộ dân này lên đến hơn 1 vạn tệ. Nuôi, nhân giống CHỒN  giúp cho nông dân nhanh chóng thu được hiệu quả kinh tế cao. Chính phủ huyện Hoành đã đưa việc nuôi, nhân giống CHỒN  vào chương trình phát triển có quy mô, lần đầu tiên thành lập hiệp hội nuôi, nhân giống chồn nhung đen với số lượng hơn 1200 hội viên, bước đầu hình thành mô hình “3 đơn vị nhất thể”là cung ứng con giống, thu mua CHỒN  thương phẩm, thu mua sản phẩm và chế biến. Công ty đã xây dựng nên hệ thống nuôi dưỡng, phối giống, cập giống, thu mua, tiêu thụ, phục vụ và tư vấn.

Hiện nay, rất nhiều nơi đang có nhu cầu về CHỒN  nhưng nguồn cung ứng không đủ. Các khu vực ven biển như Hồng Koong, Ma Cao đã tạo nên cơn sốt CHỒN, biến nó trở thành món ăn cao cấp trong các nhà hàng, khách sạn. Nhu cầu thị trường càng gia tăng, chính vì thế viễn cảnh cho CHỒN  rất sáng lạn.

II. Phát triển nuôi dưỡng “chồn nhung đen”

1. CHỒN  có giá trị kinh tế cao

a. Vừa dùng làm thực phẩm vừa dùng cho dược phẩm

CHỒN  thuộc vào dòng thực phẩm sắc đen và sắc xanh; nó bổ xung vào phần thiếu của Trung Quốc vì không có thực phẩm màu đen. Chất lượng thịt của CHỒN rất tốt, hương vị thơm ngon, có gần như đầy đủ các thành phần dinh dưỡng. Các chuyên gia dinh dưỡng cho hay, CHỒN  là loại thực phẩm mang lại vẻ đẹp, khỏe mạnh cho phụ nữ, thanh niên ăn vào thì trẻ trung, trẻ em ăn vào thì thông minh và sẽ mang lại sức khỏe cho người già. Có tác dụng trị liệu rất tốt đối với các bệnh về tim, não, huyết quản. Thị trường dành cho CHỒN  vô cùng rộng rãi.

b. Những giá trị khác của “chồn nhung đen”

          Toàn thân CHỒN  đều quý. Lông có thể thủy phân lấy được các chất Protein và axit trong đó; máu có sắc tố đen quý, da lông có thể gia công thành các sản phẩm mỹ nghệ trong phục trang quý hiếm. Mỡ của nó có thể làm thành mỹ phẩm cao cấp, xương của CHỒN  ngâm riệu có thể chữa được bệnh phong thấp.

2. CHỒN  có ưu thế tuyệt đối trong việc nuôi và nhân giống

a. Ưu thế của động vật ăn cỏ tiết kiệm lương thực

Hiện nay, dân số trên thế giới ngày càng gia tăng, diện tích đất canh tác ít, việc thiếu hụt lương thực cuối cùng cũng là hiện thực, nhu cầu về lương thực càng trở nên cấp thiết vì vậy ra sức phát triển động vật ăn cỏ tiết kiệm lương thực có ý nghĩa mang tính chiến lược. Thức ăn chính của CHỒN  là cỏ mà nguồn nguyên liệu này ở nước ta phong phú, có thể biến phế thải thành thứ có giá trị, hộ chăn nuôi chỉ trong thời gian ngắn đã thu được hiệu quả kinh tế cao, đáp ứng được nhu cầu lớn của người tiêu dùng.

b. CHỒN  là loài sống theo đàn nhỏ

CHỒN thuộc giống bé, mỗi con trung bình nặng từ 0,75 đến 1,5 kg. Theo tổ chức nông lương của Liên hợp quốc (FAO) khảo sát nhiều năm năm cho hay: khu vực nông thôn ở các nước nuôi CHỒN có nhiều ưu thế như thức ăn cho chúng nhiều, giá rẻ, các loại cỏ là thức ăn chính của chúng, mô hình chăn nuôi đơn giản.

c. Tốc độ sinh trưởng nhanh, thời gian mang thai ngắn, mỗi lần sinh sản với số lượng nhiều, thành thục sớm, rất nhanh cung cấp sản phẩn thịt cho người chăn nuôi. Mỗi năm CHỒN mang thai từ 4 đến 6 lần, sinh ra khoảng 20 đến 40 con. Sau 40 ngày sau đã mang tính đặc trưng, 60 ngày có thể cho phối giống từ 6 đến 8 tháng trở thành thương phẩm tiêu thụ.

d. CHỒN có thể sinh trưởng trong môi trường điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nóng lạnh hoặc thay đổi thời tiết; khả năng kháng bệnh cao, từ trước cho đến nay, chưa phát hiện ra chúng mang bệnh truyền nhiễm.

III. Đặc trưng hình thái của “chồn nhung đen”

 CHỒN là loại được lai giống từ CHỒN thuần màu đen. CHỒN thân ngắn, khoảng cách từ đầu đến 4 chân thấp, không có đuôi, chân trước 4 móng, chân sau 3 móng, chân sau dài hơn chân trước, không thể nhấc lên cao. Toàn thân được phủ kín bởi lông ngắn, dày, mềm, đen nhánh, đầu đen, mắt đen, mũi đen, tai đen; mỗi năm thay lông vào mùa xuân thu; đầu có hình tròn. Thân CHỒN  dài từ 30 đến 40 cm, CHỒN  mới sinh nặng khoảng 90 đến 100 gam.

IV. Tập tính sinh sống của “chồn nhung đen”

CHỒN sống ôn hòa, thích sống thành từng bầy đàn, không thích bị quấy giầy, thính giác nhạy cảm, sống thân thiện với con người; không có khả năng phản ứng trước sự xâm phạm của bất kỳ điều gì ngoài việc chỉ biết trốn chạy, sợ ao hồ, ẩm ướt, thích môi trường sạch sẽ, khô ráo. Khi đói, chúng thường phát ra những tiếng kêu nhỏ. Nếu muốn xin thức ăn, không ít CHỒN đứng thẳng hai chân sau lên, hai chân trước chắp lại như kiểu cầu xin. Khi được ăn, chúng liền ngừng kêu, ăn no chúng quay ra nô đùa với nhau. Chúng rất nhạy cảm với điều kiện thời tiết thay đổi. Ví dụ như đang lạnh chuyển sang nóng, đang nóng thành lạnh, chúng thường bị cảm cúm, viêm phổi dẫn đến chết. Nhiệt độ thích hợp nhất cho chúng là từ 18 đến 25⁰C.

CHỒN khi không còn bú mẹ nữa thì thích ưa hoạt động, nhảy nhót xung quanh vì vậy chuồng nuôi cần chú ý diện tích rộng; nếu không sinh trưởng phát dục sẽ không tốt, ảnh hưởng đến số lượng con thấp.

Khi con đực tới thời kỳ phát dục, chúng sẽ kêu những âm thanh nho nhỏ, đi tìm con cái; sau khi việc giao phối hoàn thành, chúng cũng kêu lên biểu thị sự vui mừng. Những con đực mạnh sẽ nghiến răng kèn kẹt để thị uy những con đực khác.

Dạ dày của CHỒN  rất yếu, vì vậy không nên dùng tay xoa vào bụng nó đề phòng trường hợp gây tổn thương dạ dày của chúng, đồng thời cần chọn loại thức ăn phù hợp với khẩu vị của CHỒN .

V. Đặc tính sinh trưởng, phát dục của “chồn nhung đen”

CHỒN  từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành, đối với con cái mất khoảng 60 ngày còn con đực khoảng 70 ngày; con cái thường sinh vào ban đêm, con con ra đời vài tiếng sau đã có thể ăn thức ăn mềm. CHỒN  từ 40 đến 60 ngày, có trọng lượng khoảng 500 gam; thời kỳ sinh sản mạnh nhất của CHỒN từ năm tuổi thứ 2 đến 3; tuổi thọ kéo dài từ 6 đến 7 năm.

CHƯƠNG II

NUÔI DƯỠNG VÀ QUẢN LÝ CHỒN NHUNG ĐEN

I. Làm chuồng cho CHỒN  

a. Chọn địa điểm

Để nuôi được CHỒN, điều quan trọng đầu tiên là phải chọn địa điểm làm ổ như thế nào, điều này phụ thuộc vào tập tính sinh sống, môi trường sinh trưởng, đặc điểm trưởng thành, đặc điểm khí hậu, quy mô nuôi dưỡng, trình độ quản lý chúng. Muốn chọn được địa điểm tốt, cần chú ý một số điểm sau:

-  Chọn nơi đất cao, khô ráo, bằng phẳng, thoát nước tốt, ánh sáng mặt trời đủ, theo hướng bắc nam. Vùng núi, cần chọn nơi thoáng gió.

-  Chú ý nên tránh xa những xưởng sản xuất hóa học, đường phố có xe cộ đi lại nhiều, tiếng ồn đường ray xe lửa, tránh muỗi và những nơi động vật khác sinh sống.

-  Cần tính đến điều kiện giao thông thuận tiện, nguồn nước sạch đảm bảo vệ sinh; đề phòng nguồn nước dùng cho chúng bị ô nhiễm gây hậu quả xấu.

b. Yêu cầu làm chuồng

Yêu cầu làm chuồng cho CHỒN  khá đơn giản, chỉ cần những căn phòng cũ, không dùng đến (kiểu như nhà kho), cải tạo lại chuồng lợn cũ đều được. Để đạt được hiệu quả cao, cần làm tốt những việc sau:

- Không khí: Chuồng cho CHỒN  to hay nhỏ nhưng nhất định trong chuồng cần thông thoáng, sạch sẽ, đông ấm hè mát, thiết kế cửa vào không cho gió trực tiếp thổi thẳng vào CHỒN  đề phòng bị cảm lạnh, tránh những vùng đất ướt và nước mưa.

- Nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng: Chuồng của CHỒN cần khô sạch, nhiệt độ và độ ẩm thích hợp. Mùa hè cần khống chế duy trì nhiệt độ vào khoảng 25 đén 30⁰C; mùa đông cần giữ ấm khoảng 20⁰C, thấp nhất cũng không được xuống dưới 10⁰C; độ ẩm khoảng 50 – 60%; nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều có thể ảnh hưởng  đến sinh trưởng của CHỒN; độ ẩm quá lớn có thể gây ảnh hưởng đến sinh sản của chúng, hơn nữa còn gây bệnh cho chúng. CHỒN thích ánh sáng nhẹ, để phòng trường hợp ánh sáng mặt trời trực tiếp chiếu thẳng vào chúng.

- Đảm bảo sự yên tĩnh và phòng chuột: CHỒN  rất thích yên tĩnh, chính vì vậy môi trường xung quanh chuồng cần yên tĩnh, sàn chuồng tốt nhất nên lát xi măng, hoặc trong những lồng khép kín bằng thép, thông thoáng, đề phòng chuột và những động vật khác quấy nhiễu.

II. Yêu cầu về chuồng nuôi

Chuồng nuôi CHỒN đơn giản, có thể nuôi trong bồn, nuôi trong hộp, nuôi trong lồng…

1. Nuôi trong bồn

Cách nuôi này phù hợp với các hộ ở nông thôn, lát phẳng nền, làm nó trở thành bồn khô ráo, có thể phân thành các ô nhỏ, dùng gạch, xi măng, đất, đá lát xây thành. Kích cỡ bồn nuôi CHỒN 100 cm x 80cm x 40 cm (dài x rộng x cao).

2. Nuôi trong lồng

Lồng được làm bằng dây thép, phiên trúc hoặc gỗ cây, kích cỡ lồng 60 cm x 60 cm x 40 cm (dài x rộng x cao). Mỗi lồng nuôi từ 4 đến 5 con CHỒN trưởng thành hoặc từ 10 đến 15 CHỒN con. Đây là phương thức tiết kiệm thức ăn chăn nuôi; ưu điểm là có thể khống chế sinh sản và nguồn nguyên liệu, đảm bảo vệ sinh sạch sẽ.

3. Nuôi trong hộp

Dùng gỗ làm thành hộp cao 30 cm, rộng 40 cm; có thể chia thành tầng, mỗi tầng cách nhau 30 cm, ưu điểm có thể tận dụng hoàn toàn không gian, quản lý tập chung.

4. Nuôi theo phương thức lập thể

Đây là phương thức nuôi thích hợp với quy mô công xưởng. Tận dụng hoàn toàn khoảng không gian, diện tích đất cần ít, nuôi với số lượng lớn. Cho dù là nuôi trong bồn, lồng hay hộp đều phải có cửa cho thuận tiện.

5. Nuôi theo phương thức thả dông

 Chỉ cần sau nhà, phòng có bãi cỏ bằng, đất trống, được xây tường bao quanh để làm chuồng cho CHỒN. Cần lợp mái để tránh mưa. Phương thức nuôi rải rác là cách để CHỒN  tự tìm nơi sinh sống, xung quanh tường có trồng các loại rau quả, cỏ tạp và các loại thức ăn khác. Cách nuôi này không thích hợp với mùa đông lạnh giá.

III. Yêu cầu về thức ăn và chế độ dinh dưỡng của “chồn nhung đen”

CHỒN là loại động vật ăn cỏ, thức  ăn thô, khả năng tiêu hóa của chúng tốt hơn thỏ, lợn và các loại gia cầm khác. Có thể tận dụng các loại thức ăn như: lá cây, cỏ xanh, quả dại, nông vật phẩm. Thức ăn thông thường của chúng chủ yếu phân thành:

-  Thức ăn xanh

+ Cỏ tạp tự nhiên

+ Các loại rau quả: Dưa, quả ngọt, hoa quả, rau muống, cà rốt…

+ Các loại rau cỏ dại: Ở các góc ruộng, bờ mương mọc rất nhiều cây cỏ dại. Chỉ cần chúng không độc, không bị ô nhiễm thì đều có thể cho CHỒN ăn.

+ Thực vật thủy sinh các loại: Cần chú ý nguồn thức ăn này chứa hàm lượng nước cao dễ khiến CHỒN mắc bệnh, nên tốt nhất cần rửa sạch, làm khô rồi mới cho chúng ăn.

-  Thức ăn khô

Từ tháng thứ 6 – 10, phơi dưới ánh nắng mặt trời cây thân lúa hoặc cỏ dại thành rơm khô 85 - 90%, ví dụ: rơm rạ khô, thân cây ngô khô, cỏ voi khô rất tiện cho mùa đông thiếu cỏ tươi, có thể thay thế thức ăn tươi. Thức ăn là thân cây như: rơm, thân cây ngô, thân cây lúa mạch, lá và ngọn mía, thân cây họ đậu, những thứ này sau khi được chế biến thành dạng bột có thể cho lẫn vào thức ăn của CHỒN.

-  Thức ăn tinh

Thức ăn tinh là thức ăn hỗn hợp giữa thức ăn năng lượng và thức ăn Protein. Thức ăn năng lượng như: cám gạo, bột ngô, ... Thức ăn có Protein phân thành thức ăn Protein động vật như: bột cá, bột thịt, bột xương, bột huyết, bột nhộng. Thức ăn Protein thực vật: các loại đậu, bánh đậu…

- Thức ăn có chất khoáng và Vitamin

Cơ thể CHỒN cần hơn 10 loại khoáng chất, trong đó chủ yếu là: Natri, Clo, Canxi, lan, sắt. Những nguyên tố dinh dưỡng này có trong: bột xương, bột trứng, muối ăn, thạch phấn, bột cao hào… các loại Vitamin chủ yếu là Vitamin A, B, C, D.

IV. Chọn giống và sinh sản “chồn nhung đen” giống

1. Yên cầu của việc chọn giống

Chọn giống là một bước quan trọng nhất trong quá trình nuôi CHỒN chọn giống tốt để làm giống. Đặc điểm là: Cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh, béo tốt, toàn thân màu đen tuyền, màu lông đen ánh, cử chỉ linh hoạt, đầu hình tròn, 4 chi khỏe mạnh, mắt đen sáng, mũi hồng ướt, hô hấp đều, không mắc bệnh về da liễu, không có bọ chét, cơ quan sinh dục phát triển tốt, tinh hoàn của con đực to và đối xứng, dương vật phát triển bình thường, khả năng phối giống khỏe, tính tình ôn hòa, dễ thuần hóa; con cái khỏe mạnh, ăn khỏe, khả năng kháng bệnh tốt, âm hộ phát triển bình thường, tính ôn hòa, nhiều vú; những con già bệnh, tàn tật hoặc lông nhiều màu không thể để làm giống, cần kịp thời đào thải.

2. Xác định giới tính

Dùng tay trái cầm nhẹ nhàng gáy con CHỒN, dùng ngón cái ấn vào sườn phải, 4 ngón còn lại đặt vào sườn trái và phần ngực nhẹ nhàng xách nó lên, đùi hướng lên trên, sau đó dùng ngón cái hoặc ngón trỏ bàn tay phải ấn nhẹ vào bộ phận hội âm, quan sát xem có dương vật xuất hiện hay không, nếu có đó là con đực, nếu không thì là con cái, con đực có 2 tinh hoàn lớn, con cái thì không có.

3. Phối giống cho “chồn nhung đen”

Thời kỳ phát dục của CHỒN là 40 -60 ngày, để giữ được ưu điểm của giống, nhất định phải đợi cơ quan sinh dục của CHỒN hoàn thiện, đạt được sự thành thục mới cho chúng giao phối. Con đực cho giao phối phải có 80 – 100 ngày tuổi, con cái có 70 – 90 ngày tuổi là tốt, như vậy CHỒN con sinh ra mới khỏe mạnh. Chu kỳ tính dục CHỒN cái là 12 -18 ngày, con cái rụng trứng luôn là lúc sắp kết thúc phát dục nên sẽ đạt hiệu quả giao phối tốt nhất nên tiến hành vào ban đêm, có thể nâng cao tỷ lệ thụ tinh. Khi giao phối, nếu con cái ở thời kỳ phát dục, con đực ở bên cạnh phát ra tiếng kêu, đuổi theo bạn tình, giữa con đực và con cái biểu hiện rất thân mật. Nếu có thì giao phối thành công, không có thì giao phối thất bại. Một con đực nhiều nhất có thể giao phối với 4 đến 5 con cái, không nên cùng lúc thả nhiều con đực để giao phối, nếu không sẽ có hiện tượng tranh nhau giao phối, ảnh hưởng đến tỷ lệ giao phối thành công. Nếu là sinh sản thuần chủng thì tốt nhất nên 1 con đực giao phối với 1 con cái. Con giống được chọn thích hợp với phối giống xa, không được phối cận huyết.

Có 3 phương pháp phối giống

Cách 1: Đánh số cho từng cặp CHỒN mẹ và con, sau khi sinh 15 – 20 ngày tách con mẹ ra ở riêng, CHỒN bố, mẹ, con, nuôi riêng từng nơi. Khi giao phối sử dụng phương pháp đan xen, tức là đợi con cái phát dục, chọn con đực có họ hàng xa không cùng đời bố mẹ để phối giống. CHỒN con sinh ra nhờ phương pháp này sẽ có số lượng nhiều và phẩm chất tốt, khả năng kháng bệnh tốt.

Cách 2: Sử dụng phương pháp huyết phối

Đợi con cái sinh con xong, ta thả chúng vào với con đực trong nửa ngày để tiến hành huyết phối, hoặc 1 con đực với 4 dến 5 con cái tiến hành giao phối tự nhiên. Cách làm này tỷ lệ thành công cao, sinh sản mạnh, nếu phát hiện thế hệ sau của chúng có lông nhiều màu sắc cần lập tức thay thế con đực giống khác.

Cách 3: Phương pháp giao phối xa khi cho chúng tạm thời sống chung.

Thông thường con đực và con cái không nuôi cùng một nơi. Trong vòng 12 giờ sau khi con cái đẻ xong và con con cai sữa, thả con đực có họ hàng xa vào nơi con cái ở, cho chúng tạm thời sống chung và giao phối. Sau khi giao phối thành công, nuôi riêng con đực và con cái. Cách làm này có thể cho ra những thế hệ sau ưu việt hơn. Do thời gian giao phối ngắn nên con đực có thể duy trì được tinh lực sung mãn, tỷ lệ thụ tinh của con cái cao, bảo vệ có hiệu quả cho việc mang thai của con cái, con đẻ ra sẽ khỏe mạnh, tỷ lệ sống sót cao, khả năng kháng bệnh tốt. Con cái khỏe mạnh có thể tiến hành giao phối 2 lần, tức là sau khi con thứ nhất giao phối thành công, ta cách li nó với con cái và chọn con đực có họ hàng xa thứ 2 để tiến hành giao phối lần 2. Thực tiễn đã chứng minh cách làm này rất hay, bình quân mỗi bào thai sẽ cho ra 3,7 – 4,4 con, tỷ lệ sống sót của con non trước khi cai sữa là 93 – 97%. Chú ý mỗi con đực không được giao phối với vài con cái, nếu không con đực sẽ mất nhiều tinh lực, dẫn đến giao phối thất bại, bỏ lỡ mất thời kỳ phát dục của con cái.

Mang thai, sinh con, cho con bú

Sau khi giao phối thành công, trứng được thụ tinh sẽ làm tổ trong thành tử cung, hình thành nên giai đoạn mang thai. Thai phát triển sau khoảng 65 ngày thì có thể sinh con. Trước khi sinh 3 -5 ngày, con cái sẽ dùng răng bứt lông ở cạnh vụ để lộ ra đầu vú và làm sạch âm hộ. Trước khi đẻ con cái sẽ ngừng ăn 1- 2 bữa, bất an, phát ra tiếng kêu nhỏ, thích làm ổ nơi cỏ khô mềm mại. Âm hộ tiết ra nước ối và máu. Sau khi đẻ xong, con CHỒN mẹ sẽ cắn đứt rốn và ăn nhau thai, đồng thời liếm sạch khô nước ối trên người con non. CHỒN mới sinh nặng 90 -100 gam, sau khi sinh 2 giờ có thể đứng dạy tìm mẹ để bú. Ngày thứ hai có thể ăn cỏ non, sau 3 ngày có thể ăn thức ăn tinh và có thể chạy nhảy. Thông thường, CHỒN  con sau khi nuôi 15 – 20 ngày thì cai sữa, nuôi riêng để con mẹ khỏe trở lại.

4. Nuôi và chăm sóc “chồn nhung đen”

Nuôi và chăm sóc là mấu chốt của việc nuôi thành công CHỒN, trọng tâm là thức ăn và môi trường nuôi. Thức ăn không được biến chất, thối rữa, thức ăn tươi phải sạch, tươi, tốt nhất là thức ăn ngày nào ăn ngày đấy; phối hợp tốt giữa thức ăn tươi và thức ăn tinh, cân bằng giữa 2 loại thức ăn. Tạo nên môi trường tốt, thích hợp cho sự sinh trưởng CHỒN: nơi ở yên tĩnh, ít tiếng động, thông khí thông gió tốt, mùa hè mát, mùa đông kín gió; nhiệt độ phòng nuôi là 18 – 20⁰ C, độ ẩm tương đối là 45% - 55%; nơi nuôi phải sạch, thức ăn phải loại bỏ chất độc, nên lót cỏ khô hoặc mạt gỗ, mùa hè lót mỏng, mùa đông lót nhiều. Cần chú ý không cho chuột, chó, mèo vào chuồng nuôi gây nguy hiểm cho CHỒN.

Biện pháp chăm sóc và nuôi CHỒN ở thời kỳ khác nhau và ở mùa khác nhau như sau:

A. Quản lý nuôi dưỡng CHỒN ở các thời kỳ khác nhau

* Quản lý nuôi dưỡng CHỒN non. Từ khi mới sinh đến khi cai sữa.

Chú ý quan sát tình hình cho con bú của CHỒN  mẹ, phát hiện những cụm có 4 – 8 núm nhỏ, có thể thay những con CHỒN ít núm vú bằng những con khác hoặc người nuôi tự bón sữa cho CHỒN con, phương pháp bón sữa là đầu tiên dùng bình co đục lỗ rửa sạch, tiệt trùng sau đó cho sữa đã pha loãng hoặc tinh chất lúa mạch vào bình rồi đặt 1 đoạn ống hút ở miệng bình, sau đó từ từ bóp nhẹ bình để cho CHỒN ăn. Cứ 1 ngày cho ăn 3 - 4 lần đến khi CHỒN con có thể tự ăn được. Sau khi CHỒN mẹ sinh con nên đem ra ngoài nuôi riêng 1 thời gian là tốt nhất, để phòng tránh việc CHỒN mẹ dẫm chất CHỒN con.

Làm tốt việc chống nóng và chóng rét cho CHỒN, khả năng thích ứng với sự thay đổi nhiệt độ của CHỒN con là rất kém nên phải điều chỉnh nhiệt độ sao cho thích hợp.

Hạn chế là kinh động, giữ cho môi trường cho ăn được yên tĩnh và sạch sẽ, trong giai đoạn cho ăn không cần phải tẩy rửa chuồng trại, đợi khi kết thúc giai đoạn này mới tiến hành tẩy rửa chuồng trại.

*  Quản lý nuôi dưỡng CHỒN  giai đoạn sau khi cai sữa

Sau khi CHỒN cai sữa được 1 tháng, người nuôi căn cứ vào tình trạng lớn nhỏ, khỏe yếu của CHỒN để phân chuồng nuôi riêng, mỗi mét vuông khoảng 20 đến 30 con, đợi khi đặc tính đã hình thành thì lại phân chuồng nuôi riêng. Trong khi chăm sóc giai đoạn này cần chú ý: thức ăn cho CHỒN phải đạt tiêu chuẩn: Tinh, tươi, nhiều. “Tinh” nghĩa là thức ăn dễ tiêu hóa, dinh dưỡng cao như ngô, lúa mạch, trộn với 1 ít bột cá, bột xương, muối ăn và thuốc kháng sinh… “Tươi” nghĩa là lấy những phần tươi, non của cỏ, thân cây, lá là chính. “Nhiều” nghĩa là chọn những cây cà rốt, củ cải đường, khoai lang, dưa có nhiều lá. Không được cho ăn những thức ăn cứng, nhiều sơ để đề phòng CHỒN con tiêu hóa, bài tiết kém dẫn đến tuyệt thực. Nếu xảy ra hiện tượng trên, phải nhanh chóng cho vào thức ăn 1 ít men tiêu hóa. Ngoài ra còn phải chú ý đến lượng thức ăn và thời gian cho ăn, mỗi con CHỒN con mỗi ngày chỉ ăn khoảng 10 – 20 gram lương thực, 100 – 200 gram thức ăn tinh. Mỗi ngày ăn 2 lần. Buổi sáng ăn nhẹ, buổi tối cho ăn nhiều. Đây là do CHỒN con hoạt động nhiều hơn vào ban đêm, lượng dinh dưỡng cần nhiều. Vào những hôm thời tiết khô hanh, có thể cho thêm nước vào thức ăn hàng ngày của chúng.

*  Quản lý nuôi dưỡng CHỒN trưởng thành

          -  Nuôi trong bồn: Phân bồn nuôi dưỡng căn cứ theo CHỒN lớn hay bé, khỏe hay yếu để tiện cho việc quản lý. Ngoài ra, để tránh việc phối sớm hoặc gần thân, cần phải nuôi riêng lứa CHỒN có cùng bố mẹ.

- Cho ăn hợp lý: Nuôi dưỡng CHỒN trưởng thành lấy thức ăn thanh làm chủ yếu, thức ăn tinh làm phụ. Cho ăn mỗi lần sáng, tối. Hàm lượng thức ăn thanh mỗi ngày là 250 gam/con, thức ăn tinh cho mỗi con khoảng 25 gram. Cần chú ý làm tốt định thời, định lượng. Nếu như thức ăn thanh  thời gian kéo dài không đủ sẽ gây thiếu Vitamin làm ảnh hưởng đến chu kỳ thay lông của CHỒN; cần chú ý bổ xung Vitamin, và cho ăn các loại thảo dược thanh nhiệt giải độc.

- Theo dõi thường xuyên:

+ Theo dõi lượng thức ăn, trong tình hình bình thường, cần cho CHỒN ăn theo đúng tiêu chuẩn. Thức ăn hôm thứ 2 mà CHỒN  ăn không ăn hết, nếu như còn dư lại nhiều, điều đó chứng tỏ rằng thức ăn đó không thích hợp, hoặc không bình thường. Cần tìm nguyên nhân kịp thời thay thế.

+ Theo dõi phân và nước tiểu: phân và nước tiểu bình thường của CHỒN có màu sáng, hình tròn, sau khi khô có màu nâu, dễ vỡ. Nếu phân của CHỒN viên nhỏ mà cứng, không dễ vỡ là do cho chúng thức ăn quá khô, như vậy cần cho ăn nhiều thức ăn thanh; nếu như phân không thành hình, lượng nước tương đối nhiều, đây là do viêm ruột. Như vậy, trong khẩu phần ăn của CHỒN cần cho thêm thuốc để chữa trị.

+ Theo dõi thể trọng: CHỒN khỏe mạnh bình thường, bốn chân có lực, mắt phát ra ánh sáng có thần. Nêu CHỒN có các biểu hiện như: thân phía trước lớn, phía sau nhỏ, phát dục không đều; lông không ánh lên, da phần là do chúng mắc bệnh hoặc dinh dưỡng không đủ, cần tìm nguyên nhân để kịp thời có biện pháp chữa trị hoặc tăng thêm dinh dưỡng.

+ Theo dõi màu sắc của lông: CHỒN khỏe mạnh có màu lông đen nhánh, ánh lên, phân bố đều, sau khi ăn no thích cọ chân; nếu như lông không sáng, mọc linh tinh, thậm chí rụng lông, điều đó chứng tỏ dinh dưỡng không đủ, đa phần do thiếu Vitamin C hoặc ánh nắng mặt trời chiếu thẳng vào chúng. Như vậy cần tăng thêm thức ăn thanh trong khẩu phần ăn của CHỒN hoặc trộn lẫn Vitamin vào thức ăn tinh; hạn chế ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp mới giúp cơ thể CHỒN khôi phục.

+ Theo dõi hoạt động: CHỒN khỏe mạnh bình thường linh hoạt thích chạy nhảy, hay chơi đùa với nhau. Nếu tinh thần không được tốt, khả năng hoạt động không khỏe, hay ngủ hoặc chui rúc vào góc ổ, chủ yếu là do chúng bị ốm, cần kiểm tra để chữa trị.

- Đề  phòng nhiệt độ lên cao: Với điều kiện nhiệt độ vượt quá 37⁰C CHỒN thường có biểu hiện bất an, hô hấp khó khăn. Đây là lúc cần có biện pháp đề phòng nhiệt độ lên cao. Cụ thể có mấy điểm như sau:

+ Thông gió, mở tất cả các cửa ra

+ Mắc thêm quạt thông gió nếu có điều kiện

+ Chú ý mật độ: Mỗi chuồng chỉ nên nuôi từ 2 đến 3 con là tốt nhất (mỗi chuồng rộng 0,3 m²).

+ Trong mỗi chuồng nuôi cần đặt bên cạnh một hộp cát ướt. Hàng ngày vào buổi trưa, có thêm nước mát từ 1 đến 2 lần, hoặc dội nước ngoài hành lang cũng giúp làm giảm nhiệt độ.

Mỗi chuồng nuôi cần có mái che.

-    Cho ăn nhiều thức ăn mát như: vỏ dưa hấu, khoai lang, lá rau…

- Phòng lạnh, giữ ấm: Trước khi bước vào mùa đông, cần cung cấp cho CHỒN lượng dinh dưỡng phong phú, tốt nhất nên vỗ béo CHỒN để có sức khỏe tốt tránh lạnh. Đến mùa đông, cần có vải che các cửa sổ, đề phòng gió lạnh vào. Trong chuồng nuôi cần rải nhiều cỏ mềm để CHỒN có thể rúc vào đó cho ấm. Khi giao mùa đông và xuân, nhiệt độ thay đổi thất thường, CHỒN dễ bị cảm chết, cần chú ý xem dự báo thời tiết, có biện pháp thích hợp để giữ được nhiệt độ ổn định trong chuồng cho CHỒN, tránh trường hợp nhiệt độ lên quá cao hoặc quá thấp.

B. Chăm sóc nuôi dưỡng “chồn nhung đen” giống

Những con CHỒN đã được qua lựa chọn kỹ càng cũng cần có biện pháp nuôi dưỡng và quản lý  tương ứng nhằm nâng cao khả năng sinh sản của chúng đồng thời thuận lợi cho việc nuôi dưỡng.

a. CHỒN khỏe mạnh:

-  CHỒN đực và cái đã qua lựa chọn cần được chăm sóc, nuôi dưỡng khác để nâng cao tỷ lệ sinh sản và chất lượng giống.

-  Biện pháp chăm sóc như sau:

+ CHỒN đực:

          Cho ăn thức ăn có chất dinh dưỡng toàn diện, nếu cho thức ăn xanh cần cho ăn nhiều cỏ voi, thân và lá ngô non, cà rốt, đối với thức ăn tinh chọn phương pháp phối hợp thức ăn như thứ nhất đã trình bày ở trên.

Chú ý thời gian, số lần phối giống, con đực được chọn giống, hạn chế giao phối ở mức 1- 2 lần mỗi ngày vào mùa xuân và thu; vào mùa đông và mùa hè cần làm tốt giữ ấm và giảm nhiệt độ mới cho giao phối.

Tỷ lệ phối giống: con cái và con đực giao phối với tỷ lệ 2:1 là tốt (2 cái, 1 đực) chọn con có thể trạng tương đồng để phối giống là lý tưởng cấm kỵ nhiều hơn 2 con được giao phối với 1 con cái, tránh việc do chúng đánh nhau mà giao phối không thành. Cần chú ý không được giao phối cận huyết hoặc cho con già yếu giao phối để tránh hiện tượng lai giống.

+ CHỒN cái:

          Tiến hành chăm sóc và nuôi dưỡng con cái chưa mang thai giống như chăm sóc, nuôi dưỡng CHỒN trưởng thành. Sau khi mang thai nửa tháng, thức ăn cần có lượng Proteinôtêin, can xi, phốt pho nhất định. Đối với thức ăn tinh, chọn cách phối hợp thứ 2 đã trình bày ở trên, thức ăn xanh chủ yếu là cỏ voi, thân và lá cây ngô, cà rốt. Không được cho ăn thức ăn biến chất, mốc, cỏ có lẫn sương để tránh đẻ non. Không nên thay đổi thức ăn đột ngột tránh trường hợp ruột của con cái mang thai chưa thích ứng được.

Chăm sóc trong thời gian CHỒN cái mang thai nên nuôi riêng con cái, con đực là tốt nhất, cố gắng giữa yên tĩnh cho con cái mang thai, lúc này không thích hợp để đổi nơi ở, không được bắt hay tham quan.

Trong thời kỳ cho con bú, cho con mẹ ăn chứa nhiều Protein, Vitamin, chất đề kháng. Do sinh đẻ mất tương đối khá nhiều nước nên cần cho ăn thức ăn có hàm lượng nước nhiều như: Cỏ voi, cà rốt, cỏ non, lá rau, vỏ dưa, cần trộn thêm đậu tương hoặc sữa bò để tránh một bộ phận CHỒN mẹ khi sinh đẻ mất nhiều nước mà ăn con hoặc cào chết con.

Điều tiết nhiệt độ trong phòng nuôi: Nhiệt độ thích hợp nhất trong thời kỳ cho con bú là 20 -27⁰C. Mùa hè nhiệt độ không được vượt quá 35⁰, nếu trời nóng bức cần áp dụng biện pháp giảm nhiệt độ. Mùa đông nhiệt độ thấp nhất cũng không dưới 12⁰C. Nếu nhiệt độ quá thấp, có thể thắp bóng đèn 60W – 100W trong phòng nuôi để tăng nhiệt.

C. Quản lý nuôi dưỡng “chồn nhung đen” theo mùa

Quản lý nuôi dưỡng CHỒN một cách khoa học đó là cần nắm bắt được sự thay đổi điều kiện môi trường, thức ăn, mùa không giống nhau, mục đích và yêu cầu nuôi dưỡng các loại CHỒN khác nhau; tạo cho chúng điều kiện thuận lợi nhất và tốt nhất để sinh trưởng. Dưới đây là một số điểm quan trọng cần chú ý:

1. Quản lý nuôi dưỡng “chồn nhung đen” mùa xuân:

Đặc điểm khí hậu mùa xuân: Mưa nhiều, ẩm ướt, các loại vi sinh vật tăng trưởng và lan truyền nhanh. Nhưng lại không thuận lợi cho việc sinh trưởng của CHỒN, nuôi dưỡng quản lý chúng vào mùa này cần phòng bệnh là chính, cụ thể cần làm những việc như sau:

-    Những thức ăn xanh cần làm khô lượng nước trong đó mới có thể cho CHỒN ăn, vào những ngày mưa âm u thì lấy thức ăn khô làm chính, tuyệt đối không được cho CHỒN ăn những thứ bị hỏng hoặc biến chất. Còn đối với các con non, cần cho chúng ăn thức ăn mềm, dễ bị tiêu hóa.

-    Chú ý vệ sinh chuồng nuôi CHỒN: Cần làm vệ sinh chuồng nuôi CHỒN sạch sẽ, đánh rửa bằng các nước khử trùng, tiêu độc.

-    Đối với những con non sắp cai sữa, tốt nhất cho chúng tránh mùa mưa ẩm ướt, như vậy mới nâng cao tỷ lệ sống của chúng.

2. Quản lý nuôi dưỡng “chồn nhung đen”  mùa hè

Đặc điểm khí hậu mùa hè: Nhiệt độ cao, nóng, độ ẩm lớn. Đồng thời, mùa hè nguồn thức ăn thanh đầy đủ, rất có lợi cho quá trình sinh trưởng, phát dục của CHỒN và sức khỏe của CHỒN mẹ. Vì vậy, cần nắm được thời cơ này để cho CHỒN sinh sản. Ngoài ra, cần chú ý một số điểm sau đây:

-    Làm tốt công tác điều hòa nhiệt độ: Hạn chế đến mức thấp nhất ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào chuồng CHỒN, nóc chuồng cần có mái che, trong chuồng cần thông gió, mang lại sự thoáng mát, giảm tối thiểu các bệnh truyền nhiễm.

-    Cho CHỒN ăn thêm nhiều thức ăn xanh, đảm bảo lượng nước đầy đủ cung cấp cho chúng. Cần thêm một ít muối vào thức ăn của CHỒN (khoảng 1%).

-    Chú ý mật độ nuôi CHỒN: Không nên nuôi CHỒN quá đông, quá chật.

-    Khi cho CHỒN giao phối, cần tránh những hôm nắng nóng, đề phòng việc thai chết vong hoặc các tổn thất khác.

3. Quản lý nuôi dưỡng “chồn nhung đen” mùa thu

Đặc điểm khí hậu mùa thu: Thời tiết dễ chịu, nhiệt độ thích hợp với sinh trưởng của CHỒN, thức ăn phong phú, rất có lợi cho sinh trưởng phát dục và sinh sản của CHỒN.

Đến cuối mùa thu, khí hậu giữa ban ngày và ban đêm chênh lệnh nhiều, dễ khiến CHỒN bị cảm, viêm phổi. Vì vậy, ban ngày cần làm tốt việc thông gió, buổi tối cần đóng cửa sổ, giúp cho CHỒN duy trì được nhiệt độ cân bằng. Vào mùa này, cần cho CHỒN ăn uống đủ chất, tích mỡ, tạo điều kiện sức khỏe tốt nhất để chúng sống qua mùa đông giá rét.

4. Quản lý nuôi dưỡng “chồn nhung đen” mùa đông

Đặc điểm khí hậu mùa đông: Nhiệt độ thấp, ánh sáng ít, thức ăn thanh không đủ, thiếu Vitamin không có lợi cho sinh trưởng, phát dục của CHỒN, sức khỏe của chúng có chiều hướng giảm sút, sẽ xuất hiện hiện tượng lưu sản. Như vậy, nên áp dụng một số cách sau để đối phó với mùa đông:

- Cho chúng ăn những loại thức ăn chứa nhiều nước như: Cà rốt, củ cải…đồng thời cho ăn thêm các chất có Vitamin C, đảm bảo được sự sinh sản bình thường của CHỒN.

- Tăng độ ấm trong chuồng bằng cách mắc thêm đèn điện, giúp cho CHỒN con hoạt động bình thường, giảm thiểu tổn thất.

-       Rải thêm cỏ khô vào trong chuồng của CHỒN, giữ cho chuồng luôn khô sạch, giảm thiểu gió, giữ nhiệt độ ấm tương đối ổn định trong chuồng.

-       Duy trì độ ẩm trong không khí khoảng 40% -60%.

-       Tiêu hao năng lượng của CHỒN trong mùa đông lớn, chính vì vậy để tăng cường khả năng chịu rét của chúng, cần cho chúng ăn những chất cung cấp nhiều năng lượng.

Chương III: Phòng và trị bệnh cho CHỒN

1. Bệnh chướng bụng

Nguyên nhân: Do thức ăn của chúng bị hỏng, biến chất sinh độc tố hoặc nguồn nước uống ô nhiễm gây nên.

Triệu chứng: Bụng chướng to, thức ăn thừa nhiều, hoạt động mệt mỏi…Với trường hợp nghiêm trọng có thể bị chết.

Cách chữa trị: Cách ly riêng CHỒN bị bệnh, cho chúng ra nơi ở mới thoáng khí, ấm áp, sạch sẽ, thay hộp thức ăn mới, cho chúng uống nước tỏi hoặc thuốc PHARMALOX đặc trị chướng hơi, nhiễm độc, táo bón. Dùng liên tục trong 2 -3 ngày, mỗi ngày từ 1- 2 lần có thể chữa khỏi.

2. Bệnh táo bón

Nguyên nhân: Do CHỒN ăn thức ăn khô trong một thời gian dài hoặc thức ăn nhiều xơ dẫn đến tiêu hóa có vấn đề, bỏ ăn. Quản lý không tốt dẫn đến dạ dày chúng bị bệnh.

Triệu trứng: Tinh thần bất an, ngày càng gầy đi, lâu ngày sẽ dẫn đến chết. Sau khi chúng chết, thân thể trở nên khô cứng.

Cách chữa trị: Cho uống PHARMALOX ngày 1 đến 2 lần, uống 2 đến 3 ngày.

Hộ lý: Ngừng cho ăn thức ăn khô, cho ăn nhiều thức ăn thanh, cỏ non, Vài ngày sau, lại cho chúng ăn thức ăn bình thường. Đồng thời thêm vào khẩu phần ăn của CHỒN Vitamin cần thiết. Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra thức ăn của CHỒN để tránh bệnh này.

3. Viêm phổi

Nguyên nhân: Do thời tiết thay đổi đột ngột, bị nhiễm lạnh nên cảm, đặc biệt là giao giữa cuối mùa đông và mùa xuân rất dễ phát bệnh.

Triệu chứng: hô hấp nhanh, ho khan, sợ lạnh, nhiệt độ cơ thể giảm, kém ăn hoặc tuyệt thực, khi bệnh nặng, nhiệt độ cơ thể tăng cao, sưng đầu, phù mặt. Đa số, mắt sẽ tiết ra dịch mủ. Mũi tiết ra niêm dịch dạng mủ.

Phương pháp phòng và điều trị:

- Tylosin (0,3ml) + vitamin c (0,1ml), tiêm dưới da hoặc tiêm bắp, 2 lần/ngày, điều trị trong 3 ngày. Nếu chưa khỏi hoàn toàn thì nghỉ một ngày sau đó tiêm thêm 1mũi vào ngày thứ 5.

- Hoặc genta colenro (0,2ml) + vitamin c (0,1ml), tiêm dưới da hoặc tiêm bắp, 2 lần/ngày, điều trị trong 3 ngày. Nếu chưa khỏi hoàn toàn thì nghỉ một ngày sau đó tiêm thêm 1mũi vào ngày thứ 5.

- Hoặc DT. OXACIN XL (0,1ml) + vitamin c (0,1ml), tiêm sâu bắp thịt, tiêm một mũi duy nhất, sau 4-6 ngày có thể tiêm nhắc lại một mũi nữa.

Ngoài ra cho uống thêm điện giải + B.comlex ngayg 2 lần.

4. Bệnh rụng lông

Do ăn uống không đủ chất dinh dưỡng hoặc bệnh ngoài da gây nên. Biểu hiện của bệnh rụng lông do ăn uống thiếu chất: Thể trọng gầy yếu, ủ rũ, toàn thân lông rụng từng mảng. Rụng lông do bệnh ngoài da có biểu hiện ở con CHỒN cái thường xẩy ra ở thời kỳ cho con bú, bệnh trạng có tính tán phát, hiện tượng lông rụng ở phần lưng mở rộng dần ra phía ngoài.

Phương pháp phòng và điều trị: Trong trường hợp nguyên nhân do thiếu chất dinh dưỡng: Cần cho ăn đủ thức ăn, tăng thêm tỷ lệ Protein, cho ăn cỏ cung cấp năng lượng cao. Trường hợp nguyên nhân là do bệnh ngoài da: Sử dụng dầu long não dùng trong y học bôi vào vết thương, mỗi ngày 1 lần, trong 2 – 3 ngày có thể khống chế được sự lan tràn rụng lông và dần dần mọc lông mới.

5. Bọ chét gây hại

Loại bệnh này khiến cho con CHỒN cảm thấy bất an, ngủ không ngon, hay dùng vuốt gãi đầu, tai, da và lông bị tổn thương, cơ thể gầy gò, ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển và sinh sản.

Cách phòng ngừa và điều trị: Dùng hantox đặc trị ve, bọ chét xịt lên con vật tránh vùng đầu.

6. Mưng mủ ở trán

Bệnh này là bệnh do cầu khuẩn móc xích truyền nhiễm, đa số xuất hiện ở CHỒN trưởng thành, trán xuất hiện nhọt to nhỏ khác nhau.

Cách phòng ngừa điều trị: Tất cả những con CHỒN trưởng thành đực và cái mắc bệnh này không được để làm giống. Dùng lưỡi dao lam đã được khử trùng rạch mụn để cho mủ trào ra, sau khi mủ ra ta bôi Penexilin lên miệng vết rạch.

Có thể dùng thuốc khử trùng, ngày 2 lần.

7. Bệnh Cầu trùng

Cơ thể CHỒN có thể nhiễm ký sinh cầu trùng, đa số xuất hiện ở CHỒN con. Con nhiễm bệnh chán ăn, bụng chướng, tiêu chảy, người gầy.

Phòng bệnh: Dùng tỏi, hành tây, trộn lẫn với thức ăn.

Trị bệnh: Cho ăn thuốc đặc trị cầu trùng trộn với thức ăn, ăn trong 1 tuần liên tiếp.

Chương IV: Vận chuyển “chồn nhung đen”

Vận chuyển CHỒN  là một khâu không thể xem nhẹ, nếu không chú ý công sức sẽ đổ xuống sông xuống bể. Do vậy cần làm tốt các công tác sau:

1. Chọn những con CHỒN  khỏe mạnh để vận chuyển, không nên vận chuyển những con bị bệnh, gầy hoặc sắp sinh để tránh gây ra chết, đẻ non hoặc truyền bệnh trên đường đi.

2. Chọn lồng nhốt CHỒN  chắc chắn, thoáng khí, gọn nhẹ, vận chuyển thuận tiện. Lồng nhốt có kích cỡ 50cm x 35 cm x 15 cm có thể chứa được 10 con (mỗi con không quá 0,4kg), nhốt được 8 con (mỗi con không quá 0,8 kg). Những con nhốt chung một lồng cần có cùng độ tuổi lẫn thể trạng để tránh đánh nhau. Dưới đáy lồng lót bìa cứng để phân và nước tiểu không rơi xuống làm bẩn những con ở lồng dưới.

3. Khi xếp lồng nhốt trên xe cần khoa học, tiện quản lý, mật độ không được quá lớn, giữa các lồng cần có không gian.

4. Vận chuyển đường dài cần đặt một lượng cỏ tươi thích hợp, để CHỒN  không bị đói trên đường đi.

5. Thời điểm vận chuyển nên chọn mùa xuân, thu, đầu đông là tốt nhất, mùa nhiệt độ cao tốt nhất không nên vận chuyển đường dài. Nếu nhất định phải vận chuyển thì chọn thời điểm sáng sớm hoặc đêm tối và phải chú ý thoáng khí trong xe.

Vận chuyển vào mùa đông cần chống lạnh, để CHỒN  không bị cảm hoặc viêm phổi. Giữa đường phát hiện thấy điều gì đó không ổn cần kịp thời xử lý.

Chương V: Sử dụng tổng hợp CHỒN

I. Tác dụng của CHỒN

1. Thịt

Thịt CHỒN  sau khi giết mổ, xử lý sạch sẽ được đóng gói, tiêu thụ thịt đông lạnh.

2. Da

Da mùa đen bóng, ưa nhìn, có thể dùng làm cổ áo, ống tay áo, găng tay, giầy, đồ chơi hoặc hàng thủ công mỹ nghệ.

3. Lông

Trong lông CHỒN  có chứa chất có tác dụng thúc đẩy quá trình oxy hóa tế bào, tăng lượng bạch cầu trong máu và ngăn chặn sự phát triển của tế bào gây bệnh. Lông CHỒN  có tác dụng rất lớn trong y học.

4. Huyết CHỒN

Trong huyết CHỒN , người ta có thể thanh lọc ra huyết thanh, phát huy tác dụng trong y học. Có thể ngâm huyết CHỒN 0 với rượu, giúp ích cho xương, cốt khi xoa bóp bằng rượu này. Ăn huyết CHỒN  có thể chữa được rất tốt bệnh đường ruột dạ dày mãn tính.

II. Cách chế biến một số món ăn từ thịt CHỒN  thường gặp

1. CHỒN  xào tỏi

-   Đặc điểm của món ăn: Màu sắc của món ăn hồng vàng, có hương vị thơm

ngon, mùi tỏi dậy lên; hương vị hồi đậm, là món ăn nổi tiếng cao cấp trên

các bàn yến tiệc mang hương sắc đồng quê.

-    Nguyên liệu:

               +  Nguyên liệu chính: 500gam CHỒN  sạch

               + Phụ liệu: Tỏi 100 gam; hành, rượu trắng, mỡ lợn 100 gam, dầu

hào 10 gam.

-   Cách làm:

Trước tiên, rửa sạch thịt CHỒN , cắt ra làm 20 miếng, rửa lại bằng nước, để khô. Cho một nửa mỡ lợn đã thắng vào, đợi đến khi mỡ sôi già, cho CHỒN  vào đảo nhanh tay, cho thêm rượu và dầu ăn vào. Sau đó cho tiếp lượng mỡ còn lại, cho các loại phụ liệu vào, đảo đều cho đến khi thấy thịt CHỒN  chín vàng, thơm là được.

2. Thiên bảo hồi xuân

-   Điểm quan trọng nhất của món ăn này là giữ được mùi vị và đặc sắc của thịt CHỒN . Thiên bảo hồi xuân có tác dụng bổ thận, tráng dương, tăng cường sinh lực, đây không chỉ là món ăn bổ dưỡng mà còn là vị thuốc quý.

-   Nguyên liệu: thịt CHỒN  500 gam, thiên ma (vị thuốc đông y) 10 gam, hành, tỏi, rượu, bột ngọt, hạt nêm (hoặc muối).

-   Cách làm: Trước tiên, rửa sạch thịt CHỒN , cắt ra làm 20 miếng, rửa lại bằng nước, để khô. Cho hành, tỏi đã băm nhỏ vào chảo dầu nóng, đảo nhanh tay đến khi có mùi thơm, sau đó cho thịt CHỒN vào, đảo cho thịt chín vàng khoảng 20 phút. Đợi đến khi thịt mềm, cho hạt nêm, bột ngọt, rượu, thiên ma vào. Đảo đều cho gia vị ngấm vào thịt, rồi trình bày ra đĩa.

3. Khiếu hoa CHỒN

-   Nguyên liệu: thịt CHỒN  500 gam, giấy bạc dùng để gói 33 cm x 33 cm, hạt nêm, muối, bột canh 5 gam, cà rốt luộc chín 20 gam, rượu 25 gam, dầu ăn, đường, nấm hương 10 gam.

-   Cách làm: Trải giấy bạc vào khay, sau đó cho các loại gia liệu đã được đảo chín vào, rải lên trên CHỒN , rưới rượu lên thân CHỒN , cuộn giấy bạc lại. Sau đó cho vào hấp cách thủy đến khi thịt CHỒN chín. Mở giấy bạc ra, ta có thể thưởng thức món Khiếu hoa CHỒN  hương vị thơm ngon, vô cùng tuyệt mỹ.

4. Ngọc thụ CHỒN

-   Nguyên liệuCHỒN 1 con, hành, tỏi, dầu ăn, rượu, rau cải làn 12 cây.

-   Cách làm: Cho CHỒN  đã rửa sạch vào nồi, đổ một ít nước vào, nấu trong khoảng 3 phút, cho thêm hành tỏi, tiếp tục nấu trong 20 phút, sau đó vớt CHỒN  ra. Cắt thịt CHỒN  ra từng miếng rộng 3,3 cm, dài 6,6 cm. Trình bày, đặt cải làn đã chín vào đĩa, gắp từng miếng CHỒN  đã chín mềm đặt lên trên.

5. Túc tử xào CHỒN

-   Nguyên liệu: CHỒN 1 con, túc tử 250 gam, dầu ăn 2 thìa, hành, dầu tương, gia vị, đường miếng, rượu.

-   Cách làm: Túc tử ngâm với nước khoảng 20 phút. Thịt CHỒN  cắt miếng 3,3 cm x 3,3 cm. Đun sôi dầu ăn, cho túc tử vào, nêm gia vị. Sau đó cho thịt CHỒN  xào lửa to, nhanh tay, đến khi thấy thịt CHỒN  săn lại là được.

6. Thần tiên dưa CHỒN

-   Nguyên liệu: Dưa hấu non: 1 quả, CHỒN : 1 con, măng 50 gam, gia vị, bột năng 1 bát.

-   Cách làm: Cắt đi 1/5 quả dưa, khoét hết phần ruột bên trong của quả dưa đi, chỉ dùng vỏ dưa bên ngoài. Nếu muốn trình bày đẹp thì ta có thể tỉa hình các loại hoa lên vỏ dưa.

Rửa sạch CHỒN , cho vào trong nồi nhỏ, sau đó cho măng đã được nấu mềm vào, cho thêm bột năng, đảo đều, nấu đến khi thấy thịt CHỒN  săn lại, trong khoảng 40 phút. Sau đó cho hỗn hợp trên vào vỏ dưa. Vậy là chúng ta đã hoàn tất món Thần tiên dưa CHỒN .

7. CHỒN  da giòn gạo nếp

-   Nguyên liệu: CHỒN 1 con, gạo nếp 100 gam, thịt chân giò hun khói 50 gam, trứng gà 1 quả, mỡ lợn, dầu tương, đường, rượu, dầu bán hoàn, nấm mùa đông 10 gam.

-   Cách làm: CHỒN lọc bỏ hết xương, ngâm gạo nếp trong nước khoảng 2 phút, nấm chỉ lấy phần nắp, thịt chân giò thái mỏng. Dùng mỡ lợn nấu chín nấm và thịt chân giò. Hỗn hợp gạo nếp, đường, rượu nấu chín đều. Sau đó cho toàn bộ vào nồi ninh. Quện trứng gà lên da CHỒN, rán chín. Rồi cho thịt CHỒN  đã chín vàng vào nồi ninh. Nấu trong vòng 5 phút, ta đã hoàn thành món CHỒN  da giòn gạo nếp.

8. CHỒN  hầm

-   Nguyên liệu: CHỒN  1 con, nước 1 bát, hành, dầu hưng hoàng, gia vị

-   Cách làm: Cho CHỒN  vào trong nồi áp suất, cho đầy đủ các loại gia vị vào. Nêm vừa ăn. Hầm trong khoảng thời gian 45 phút, khi ăn ta thái hành lá lên trên.

9. CHỒN hầm  bí đao

-   Nguyên liệu: CHỒN  1 con, bí đao một quả nhỏ, mấy miếng thịt chân giò nướng, nấm hương, gia vị, hành tỏi

-   Cách làm: Rửa sạch CHỒN , sau đó cho toàn bộ vào trong nồi nấu, nêm gia vị vừa đủ. Cắt bí đao ra làm 2 miếng, miếng lớn cho vào nồi ninh. Khi thịt CHỒN  đã chín mềm, ta cắt bí đao miếng nhỏ thành từng lát mỏng, đặt lên trên bề mặt món ăn. Tiếp tục nấu khi thấy bí đao trên bề mặt chín thì bắc ra.

10. CHỒN nấu ngô

-   Nguyên liệu: CHỒN  1 con, bột ngô, rau cải thìa, cà rốt, hành, gia vị

-   Cách làm: Phi thơm hành, sau đó cho hỗn hợp bột ngô vào, nấu sủi chín. Sau đó cho CHỒN  rửa sạch vào, thêm một ít nước. Nêm gia vị vừa ăn. Cắt nhỏ rau cải thìa và cà rốt tỉa hoa cho vào nồi nấu đến khi chỉ còn một ít nước trong nồi là được.

11. CHỒN chao

-   Nguyên liệu: CHỒN  1 con, hành, tỏi, đường, bột năng, rượu, dầu ăn, gia vị trong thịt.

-   Cách làm: Đun sôi dầu ăn, thả CHỒN  vào. Để dầu ăn ngập thịt CHỒN . Đến khi thấy da chín vàng, giòn là được. Chao trong khoảng 8 phút.

12. Hồng dầu CHỒN  miếng

-   Nguyên liệu: CHỒN  1 con, dầu hào 10 gam, dầu tương 10 gam, rượu 10 gam, gia vị, dấm, hành tỏi, hoa tiêu, đường, bột ngũ vị hương.

-   Cách làm: Cắt CHỒN  ra từng miếng nhỏ, ướp với gia vị và bột ngũ vị hương. Phi thơm hành tỏi, cho thêm một ít dấm, đường, bột năng vào. Tạo thành dung dịch hơi đặc. Rán CHỒN miếng đến khi thấy có màu vàng hồng, bắc ra, xếp lên đĩa. Đổ hỗn hợp nấu chín lên trên. Rải hành thái mỏng lên đều.

13. CHỒN  bọc giấy

-   Nguyên liệu: CHỒN  1 con, trứng gà 1 quả, dầu tương 15 gam, rượu hưng hàng 10 gam, hành, đường 5 gam, giấy bạc khổ lớn, gia vị.

-   Cách làm: Cắt CHỒN  ra thành từng miếng hình vuông hoặc hình chữ nhật. Dùng lòng trắng trứng gà, dầu tương, rượu, đường, hành nấu chín. Cắt giấy bạc ra từng miếng 6 cm x 8 cm, quết dung dịch đã nấu chín kia lên từng miếng thịt CHỒN, bọc giấy bạc lại, sau đó cho vào lò nướng, khoảng 3 đến 4 phút là thịt CHỒN  chín.

14. Tam hoàn CHỒN

-   Nguyên liệu: CHỒN  làm sạch: 1 con, dầu ăn, rượu, đường trắng: 50 gam, 5 miếng hồi.

-   Cách làm: Làm sạch CHỒN , dùng 1/3 mỗi loại nguyên liệu để nhồi vào bên trong CHỒN  phần còn lại dùng trong khi nấu. Sau đó cho thêm vào một bát nước. Đun lửa nhỏ khoảng 1 tiếng trở lên đến khi chín mềm.

Trình bày: Có thể cắt CHỒN  ra từng miếng hoặc để cả con.

15. Hồng muộn song đồng (CHỒN  hầm)

-   Nguyên liệu: CHỒN  non: 2 con (trọng lượng mỗi con khoảng 500 gram), cải thìa 2 cây, hành tỏi, cây hoa tiêu (vị thuốc đông y), dầu ăn, dầu hào, dầu lạc 15 gam, đường 10 gam, muối 10 gam.

-   Cách làm: Cho CHỒN  non vào nồi có dầu nóng, nấu trong vòng 30 phút; cho thêm dầu hào vào, hành tỏi băm nhỏ, nước đường hòa tan rưới lên CHỒN . Sau đó cho hoa tiêu, gia vị vừa đủ, hầm trong vòng 2 tiếng. Dùng dầu lạc xào rau cải thìa, tỏi. Sau khi xào chín xong, trình bày lên hai bên thành đĩa, rồi đặt CHỒN  đã được hầm mềm vào đĩa, rồi rưới nước sốt lên.

16. CHỒN hấp (hay còn gọi là CHỒN  chưng khấu)

 -   Nguyên liệu: CHỒN  1 con, nấm hương 5 chiếc. Muối 5 gam, hạt tiêu, gừng 2 lát, hành lá 10 củ, hành lá thái nhỏ, dầu vừng 20 gam, giấm 10 gam, dầu hào 20 gam.

-   Cách làm: Cho CHỒN  vào nồi, cho nước vào đun đến chín. Bỏ CHỒN vào nồi hai ngăn hấp cách thủy, lót gừng dưới đáy nồi trên, nồi dưới là nước sôi. Cho hạt tiêu, rưới các loại dầu lên CHỒN, hành thái củ vào. Hấp trong vòng nửa tiếng, sau đó để CHỒN  vào đĩa, đổ nước sốt dầu, hành, hạt tiêu lên trên.

17. CHỒN  gập

-   Nguyên liệu: CHỒN 1 con, hành, tỏi, dầu ăn, rượu, đường, muối. mộc nhĩ khô 10 gam, rau Kim châm 20 gam, dầu 500 gam.

-   Cách làm: Dùng 20 gam dầu tương bôi đều bên trong và bên ngoài CHỒN  được làm sạch, sau đó cho CHỒN  vào chảo, đảo cho đến khi chín vàng. Sau đó cho các loại gia vị nêm vừa đủ, đổ vào nồi hai bát nước, nấu cho đến khi cạn còn khoảng nửa bát, vớt CHỒN ra, đợi đến khi nguội. Gập thân CHỒN lại, rải mộc nhĩ và kim châm đã được xào chín lên trên. Nước nấu sau đó có rưới lên trên CHỒN .

18. Thanh tiêu đồng CHỒN

-   Nguyên liệu: CHỒN  non: 1 con, 1 cây cải thìa lớn, táo đỏ nhỏ, hành, tỏi, dầu ăn 30 gam, bột đậu 20 gam. Dầu tương 10 gam, đường 5 gam.

-   Cách làm: Đầu tiên rửa sạch CHỒN , cắt thành miếng nhỏ, cho bột đầu hòa vào nồi, đun sôi, cắt cải thìa ra thành 3 đoạn, cho thêm dầu ăn các loại gia vị sau đó đun sôi hỗn hợp đó lại, cho CHỒN vào, cho thêm nửa bát nước, đun đến khi cạn, các chất ngấm vào bên trong CHỒN , mùi vị thơm ngon./.